نظریه های مهم در تحلیل توسعه مصرف

مهم ترین موضوع: مصرف کنندگان و اشیا موقعیت ها را در جهان اجتماعی بهم مرتبط می کند
u Douglas and Isherwood : مصرف کنندگان، کالاها را برای ساختن یک دنیای هوشمند و ایجاد و نگهداری روابط اجتماعی استفاده می کنند
u Baudrillard: مصرف هم با فرد و هم با نظام اقتصادی مرتبط است. مصرف بخشی از یک نظام ارتباطی است نه چیزی تنها مرتبط به افراد
u تمرکز بر حوزه خاصی از ارتباط یعنی کوشش در نشان دادن تمایز اجتماعی از طریق استفاده از کالاها ( نمونه کارهای وبلن ، بوردیو)

خلاصه نظر وبلن
u اساس شهرت قدرت پول است
u هرچه فرد ریشه دار تر باشد ثروتش بیشتر است. لذا ثروت به ارث رسیده اثرش بیشتر از ثروت رسیده از کار است
u فرد از دو راه موقعیت مالی و پولی را نشان می دهد:
u اوقات فراغت تظاهری conspicuous leisure
u مصرف تظاهری conspicuous
u مصرف تظاهری مربوط به شهر بزرگ است . geselschaft شهری که کمتر افراد همدیگر را می شناسند. مصرف راه ایده آلی برای جلوه گر ساختن قدرت پولی شخص به کسانی است که غیر از آنچه می بینند چیزی از او نمی دانند
u اوقات فراغت تظاهری مربوط به gemeinschaft است. افراد بهتر همدیگر را می شناسند.
u نظریه وبلن بیشتر cynical است یعنی همه چیز را به خودپرستی نسبت می دهد

بوردیو
Bourdieu
u کالاها اشیایی هستند که چیزی را بیان می کنند.
u طبقات مختلف کالاهای مختلف می خرند تا جایگاه خود را در ساخت اجتماعی نشان دهند
u طبقات در رقابت اند و کالاها اسلحه این رقابت است
u لذا تنشی دائمی بین استفاده از کالاهای خاص، و عمومی شدن استفاده از آن که موقعیت تمایز یافته آنان را به خطر می اندازد وجود دارد
u لذا کالاها درگیر بی پایان تعریف و باز تعریف موقعیت اجتماعی اند
ماری دوگلاس و بارون ایش وود

u برای چه مصرف می کنیم؟
u بر خلاف مدل مصرفی اقتصادی، کالاها برای مشخص کردن مقولات فرهنگی لازمند. لذا کالاها تنها برای ارضا نیازها نیستند
u کالاها می توانند نشان دهند که :
u یک مقوله اجتماعی به یک فرهنگ خاص مرتبط شده
u کالاها بطور مشخص این مقولات را تثبیت می کنند
u تمام مواد مصرفی معنای اجتماعی را با خود حمل می کنند
u کالاها هم رابطه اجتماعی درست می کنند و هم آن را حفظ می کنند
u کالا ها برای ارضا نیازها نیست بلکه برای مفهوم سازی و معنا سازی است
u کالا برای خوردن نیست برای فکر کردن است
u نخوردن برخی کالاها نیز برای عدم سود مصرفی شان نیست بلکه نخوردن آن حاوی پیامی است ( نمونه : تحریم ها)
u مصرف فرایندی است که مفهوم سازی کارکرد اصلی اش است. طبقات مختلف هم با کنترل مصرف کالاهای خاص مفهوم و معنی طبقه خود را دارند

جین بود لیلارد
Baudrillard
u ما باید به نظام اشیا (ابژها) بپردازیم. یعنی جنبه های سیستمیک و نظام یافته مصرف
u لذا مصرف کننده نمی تواند بر شکل دادن مصرف اعمال و نظارت و کنترل کند ( ساخت گرایی در مصرف)
u توصیف نیازها با توجه به رابطه فرد با اشیا شایسته فهم مصرف روز نیست، یعنی اینکه امر نیازها با نظام اشیا ربط دارد
u نیازها ربطی به اشیا مصرفی خاصی ندارد. ربطی هم به تمایلات و خواسته های فرد در مورد اشیا مصرفی خاصی ندارد.
u چه نوع تصویری از مصرف بر اساس این تحلیل بیرون می آید؟

تروشتاین وبلن
u اولین نظریه پرداز مصرف ، سال 1899
u سوال اصلی اش چیست؟
u چه چیزی اساس تشخص و احترام اجتماعیsocial honour, social status, social prestige است؟
u اساس همه اینها ثروت است.
u داشتن ثروت چیزی بنام پول اجتماعی می دهد که از پول کاغذی مهمتر است
u معمولا این حرف را رد می کنیم چون نداشتن ثروت احساس بدی به ما دست می دهد
u فرد معلول فرد غیر مولد است چرا؟ چه به لحاظ تولید و چه به لحاظ مصرف نمی تواند چیزی نشان دهد.
u ثروتمندان چگونه ثروت را به نمایش می گذارند؟
u اوقات فراغت تظاهری و مصرف تظاهری

اوقات فراغت تظاهری

u عدم التقاط اوقات فراغت تظاهری و اجباری ( ماندن در صف فقرا و بیکاری )
u فراغت تظاهری راه موثر نشان دادن ثروت و مدعی موقعیت اجتماعی شدن
u نمایش ثروت پدیده اساسی برای وبلن است اما شکل واقعی این نمایش در نظام های اجتماعی مختلف است
u دست کشیدن تظاهری از کار conspicuous abstention نشان دهنده برتری است
u این پدیده ای عرفی است. دست کشیدن از کار احترام آور بوده
u اوقات فراغت تظاهری . ورزشهای آماتور و حرفه ای. اولی ورزش فراغت است دومی کسب درامد
u طبقه فراغتی : وبلن با کارگر مولد کاری ندارد. لذا با ذات تولید کاری ندارد. اوقات فراغت یعنی کاری وجود ندارد. تحصیلکرده از کارگر ماهر پرستیژ بیشتری دارد چون معیار مولد بودن نیست.
u خانم های خانه دار با داشتن مستخدم زمان را بطور تظاهری خرج می کنند. لذا پرستیژ بیشتری دارند
u خرج کردن زمان یعنی مصرف تظاهری
u
مصرف تظاهری

u اهمیت بیشتر مصرف تظاهری با نزدیک شدن به انقلاب صنعتی. چرا؟
u اوقات فراغت تظاهری راه کسب احترام در اجتماع
u مصرف تظاهری راه کسب احترام در جامعه
u هر چه جامعه بزرگ تر ، کسب پرستیژ اجتماعی با مصرف زمان و نشان دادن غیر مولد بودن کمتر می شود.
u در جامعه بزرگ ثروتمند خود را فعال تر نشان می دهد: از مصرف زمان کم می کند بر مصرف کالا می افزاید
u طبقات بیشتری این مصرف را انجام می دهند

شیوه های نشان دادن ثروت و موقعیت

مصرف تظاهری اوقات فراغت تظاهری
مصرف غیر مولد کالا مصرف غیر مولد زمان
در جامعه بزرگتر و جوامع توسعه یافته با حضور غریبه ها در جامعه کم توسعه یافته بدون حضور غریبه ها
طبقه متوسط و طبقات پایین استراتژی طبقه بالا
شیوه تولید سرمایه داری شیوه تولید فئودالیسم

نظریه بوردیو

u برای تجربه رابطه طبقه اجتماعی و انجام مصرف یک تفکیک انجام می دهد:
u سرمایه اقتصادی ، همان سرمایه معمول
u سرمایه فرهنگی ، گاهی اوقات به سرمایه اقتصادی تبدیل می شود
u زمان و پول درگیر با سرمایه فرهنگی است و مفهوم مهم در اینجا آموزش است. مصرف بیشتر آموزش سرمایه فرهنگی بالا

ترکیب گروه ها براساس انواع سرمایه

u چهار امکان برای گروه های اجتماعی:
u بالا بودن هر دو سرمایه
u بالا بودن سرمایه اقتصادی و پایین بودن سرمایه فرهنگی
u پایین بودن سرمایه اقتصادی اما بالا بودن سرمایه فرهنگی
u پایین بودن هر دو در گروه های اجتماعی مختلف

ترکیب سرمایه و گروه های اجتماعی

u بر اساس ترکیب این دو سرمایه می توان مشخصات گروه های اجتماعی را در فضای اجتماعی ترسیم کرد
u ترکیب این دو سرمایه به انواع تفاوت ها اجازه بیان می دهد.
u لذا مصرف برخی کالاها علامت تمایز اجتماعی برخی گروه ها است؛ نمونه کالاهای فرهنگی و نه کالاهای مصرفی
زیبا شناختی کانتی و غیر کانتی
بوردیو:
u آموزش توان و ظرفیت زیبا شناختی ایجاد می کند. زیبا شناختی کانتی
u آموزش بالا ، سرمایه فرهنگی بالا
u زیبا شناختی کانتی چیست؟
u کنار گذاشتن لذت بی واسطه چیزی
u رسیدن به لذت با انتزاع و با درجه فهم ( لذا رد طبقه مرفه وبلن : نمایش آشکار ثروت و مصرف)
u تضاد سرمایه فرهنگی و مصرف توده ای
u تضاد با فرهنگ عامه یا زیبا شناختی غیر کانتی

زیبا شناختی کانتی و غیر کانتی
زیبا شناختی غیر کانتی زیبا شناختی کانتی
سرمایه فرهنگی پایین سرمایه فرهنگی بالا
فرهنگ عامه فرهنگ نخبگان
لذت آنی از اقلام فرهنگی لذت با واسطه ، انتزاع شده وکاویده شده
بدن محوری، وقف لذت حواس شدن ذهن محوری (فهم) و نه وقف لذت حواس شدن
نمایش طبیعی اشیا نمایشگری طراحی شده اشیا، مشکل فهم برای همگان
نمایش آشکار ثروت و مصرف، قابل فهم سخت فهم، سخت خود نمایان، غیرتظاهری
عکس های ترجیحی : غروب آفتاب عکس های ترجیحی: کلم پیچ و تصادف ماشین

تمایز گروه ها و فاصله آنها

u قشر مسلط در طبقه حاکم با سرمایه اقتصادی بالا
u قشر مسلط دیگر طبقه حاکمه که سرمایه فرهنگی شان برتر است. این قشر ( عالمان، هنرمندلن و روشنفکران با تحقیر به سلیقه پولدارها نگاه می کنند
u خرده بورژوازی در میانه این بازی است


موضوعات مرتبط: جامعه شناسی مصرف

تاريخ : یکشنبه دهم دی 1391 | 17:59 | نویسنده : یوسف نیا |
.: Weblog Themes By VatanSkin :.